Mbembeova nekropolitika I kalkulisano napuštanje na centralnomediteranskoj ruti: prostorne tehnologije letalnosti

Članak razvija preciznu teorijsko-empirijsku tezu koja se javlja na sjecištu kasnog konceptualnog aparata Achilla Mbembea — nekropolitike kao moći diktiranja “ko može živjeti a ko mora umrijeti”, proširene kroz njegove kasnije radove na nekropolitičke prostornosti i letalne formacije — i dokumentovane putanje centralnomediteranske migrantske rute u intervalu 2019–2023: kako analitički razumjeti konfiguraciju u kojoj se masovne smrti migranata ne dešavaju kroz klasične oblike državnog ubijanja, nego kroz distribuirane, administrativno-poricive mehanizme strukturisanog izostavljanja koje formalno-pravni okvir EU i njenih mediteranskih partnerskih država održavaju izvan polja jasne odgovornosti? Polazeći od Mbembeove nekropolitičke paradigme, rad razvija koncept kalkulisanog napuštanja kao operativnog modusa savremene granične nekropolitike. Originalni doprinos rada jeste razrada koncepta kroz tipologiju pet rekurentnih oblika: (1) sporazumnoeksternalizovano napuštanje, kroz formalno delegiranje odgovornosti za spasavanje libijskoj i kasnije tuniskoj obalnoj straži putem bilateralnih sporazuma; (2) operativno-arhitekturalno napuštanje, kroz sistematsko povlačenje državnih i EU plovila spasavanja od Mare Nostruma preko Tritona do tranzicije ka Iriniju; (3) kriminalizujuće napuštanje, kroz pravne i administrativne mehanizme onemogućavanja nedržavnih spasilačkih NGO brodova; (4) koordinaciono-poricivo napuštanje, kroz sistemsko odgađanje i ne-odgovaranje pomorskih koordinacionih centara na pozive u nevolji u jurisdikcijskim “sivim zonama”; i (5) pravnojurisdikciono napuštanje, kroz strukturnu konfiguraciju u kojoj nijedna država ne preuzima jurisdiktivnu odgovornost za smrti koje se na mediteranskom prostoru odvijaju. Članak argumentuje da kalkulisano napuštanje predstavlja distinktivan modus suvremene granične letalnosti koji se ne svodi ni na eksplicitno državno ubijanje ni na incidentalnu posljedicu loše koordinacije, nego strukturno operiše kroz distribuiranu i poricivu konfiguraciju aktera kojoj je upravo distribuirana priroda glavna karakteristika operativne efikasnosti.