Epistemologija postistine I kolaps zajedničkog kognitivnog horizonta: filozofski temelji savremenih kriza demokratije

Članak razvija filozofsku analizu načina na koji se savremene krize demokratije mogu razumjeti kao posljedice kolapsa zajedničkog kognitivnog horizonta — strukturnog uslova pod kojim građani jednog političkog poretka mogu da dijele dovoljno epistemičkog tla da vode racionalnu javnu raspravu o zajedničkim pitanjima. Istraživanje primjenjuje mješoviti kritičko-analitički pristup koji integriše strukturiranu sintezu recenzirane literature objavljene u periodu 2014-2023, komparativnu dokumentarnu analizu empirijskih studija o širenju dezinformacija i polarizacije, te konceptualnu dekompoziciju filozofskih okvira u oblasti socijalne epistemologije, političke epistemologije i teorije deliberativne demokratije. Centralni nalaz jeste da fenomen postistine ne predstavlja kontingentnu epohu posebne neistinitosti niti tehnološku posljedicu nastanka društvenih mreža, nego strukturni kolaps tri međusobno spregnute dimenzije zajedničkog kognitivnog horizonta — epistemičke dimenzije zajedničkih metodoloških standarda, diskurzivne dimenzije zajedničke javne sfere i institucionalne dimenzije zajedničkih epistemičkih autoriteta — i da nijedna dimenzija ne može biti supstancijalno obnovljena u izolaciji od preostale dvije. Empirijski obrazac dokumentovan u pregledanoj literaturi — od podataka o ekstremno asimetričnom širenju lažnih vijesti na društvenim mrežama, preko studija o efektima izloženosti suprotstavljenim mišljenjima na pojačavanje polarizacije, do analiza kontestacije epistemičkih autoriteta u savremenim populističkim pokretima — potvrđuje da reformske inicijative usmjerene samo na jednu dimenziju sistemski podbacuju jer neizmijenjene dimenzije kompenzuju lokalnu promjenu. Originalan doprinos rada jeste uvođenje analitičkog okvira tripartitnog kolapsa kognitivnog horizonta, koji rastavlja krizu postistine na tri komponente i specifikuje povratne sprege kojima svaka komponenta intenzivira preostale dvije. Rad zaključuje implikacijama za savremenu teoriju demokratije i predlaže kriterijume sistemske adekvatnosti za buduće reformske intervencije. Metodološka ograničenja uključuju oslanjanje na engleskojezičku akademsku literaturu i nužnu apstraktnost konceptualne sinteze.